Πέμπτη, 12 Απριλίου 2012

ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ: ΤΡΕΞΕ,ΛΟΛΑ,ΤΡΕΞΕ.


"Η αγάπη μπορεί να τα κάνει ολα δυνατά."
Η ταινία "Lola rennt" είναι ένα σπάνιο δείγμα νέου γερμανικού κινηματογράφου που έκανε επιτυχία παγκοσμίως.Ανήκει στο 1998,όταν ξεσπά το νέο μοντέρνο ευρωπαικό καλλιτεχνικό κίνημα,που θέλει ταινίες πρωτότυπες,επηρεασμένες από την ποπ κουλτούρα του '60 (για να γίνει η ταινία πιο προσιτή στο ευρύ κοινό) και με αποφυγή των έντονων πολιτικών θεμάτων(ή έστω έμμεση τοποθέτηση).
Χαρακτηρίζεται από πολλούς "βίντεο κλιπ",λόγω του έντονου ρυθμού,της ταχύτητας της εικόνας και της συνεχούς μουσικής υπόκρουσης.Ο σκηνοθέτης-που έχει συνθέσει μέρος του soundtrack-ευφυέστατα,επιλέγει τον νευρώδη ρυθμό της techno για να συνοδέψει το τρέξιμο της Λόλα.
Παρατηρούμε,επίσης,ποικιλία στις τεχνικές που εφαρμόζει.Η κίνηση της κάμερας είναι νευρική,τυλίγει τους ήρωες,τους παρατηρεί από πολύ κοντά και μας υπενθυμίζει συνεχώς πως η Λόλα τρέχει να προλάβει το θάνατο του Μάνι.Ακόμα και όταν η Λόλα στέκεται ακίνητη καταλαβαίνουμε πως το μυαλό της τρεχει με μεγάλη ταχύτητα.
Χρησιμοποιεί ασυνηθιστες οπτικές γωνίες,αλλά και διάφορες τεχνικές-κινουμενο σχέδιο(που δημιουργεί σουρεαλιστικό εφέ),χρησιμοποιεί τεμαχισμένη οθόνη,για να δουμε παράλληλα τους δυο ηρωες παρά την αποσταση τους,κάνει χρωματικους συμβολισμούς(κόκκινο φιλτρο στην ερωτική τους σκηνη-αλλά και επικράτηση του κόκκινου,σα δήλωση έντασης),χρήση ανθρώπινων ήχων(κραυγή απόγνωσης της Λόλα),που δημιουργεί κορύφωση της έντασης σε συνδιασμό με τη χαρακτηριστική υπόκρουση ή και αποφορτίζει την ενέργεια που έχει μαζευτεί ,λειτουργώντας ανακουφιστικά και για το θεατή.Όταν εχουμε σκηνές λόγου,ο σκηνοθέτης εστιάζει σε αυτές και εξοβελίζει οτιδηποτε άλλο από τα μάτια του θεατή.Ο διάλογος είναι ελάχιστος και είναι σημαντικός.
Η ταινία από την αρχή μας βάζει σε σκέψεις.
Ξεκινά με ένα ρολόι που τρέχει και μας καταβροχθίζει.
Στην εισαγωγική σκηνή,τίθεται ο συμβολισμός της μπάλας καθώς ακούμε τον αφηγητή-σκηνοθέτη(;) να μας θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα. Ανάμεσα στα υπαρξιακά,τίθενται κι αυτά:
-Τί ορίζει τη μοίρα μας και τη συμπεριφορά μας; 
-Τί νομίζουμε ότι πραγματικά γνωρίζουμε;
-Εμείς ορίζουμε τη ζωή μας ή είναι μια σειρά από συμβάντα που μας ορίζουν;
Κάθε απάντηση δίνει μια νέα ερώτηση κοκ.
Κάθε τέλος,μια αρχή,λέω εγώ.
Τα βασικά θέματα της ταινίας είναι o χρόνος,η επιλογή και η τύχη-και η εφαρμογή αυτών στη ζωή μας.Βλέπουμε πως τυχαία μικρά περιστατικά,μπορούν να αλλάξουν τα πάντα.Στην αρχή,με ένα κατ του σκηνοθέτη βλέπουμε την οθόνη της τηλεόρασης,που δείχνει ένα παιχνίδι ντόμινο-τί πιο συμβολικό για την αιτιότητα;
Οι τύχες των ηρώων αλλάζουν η μία σε σχέση με την άλλη,όπως και το ντόμινο.Όλα είναι ρευστά στο χρόνο.
Σημείο αιχμής του έργου είναι το τηλέφωνο.
Ο Τίκβερ,δίνει τρεις εκδοχές,τρία παράλληλα σύμπαντα,τρεις επιλογές-κάνοντας την ταινία αυτοφορέα του εαυτού της.
Πρώτη εκδοχή
Η Λόλα δεν καταφέρνει να πάρει τα λεφτά από το χρηματοτραπεζίτη πατέρα της και ο Μάνι επιχειρεί να κάνει ληστεία με τη βοήθεια της αργοπορημένης Λόλας.Τα καταφέρνουν,αλλά μόλις στρίβουν συλλαμβάνονται και ένας αστυνομικός πυροβολεί τη Λόλα.Με ένα κάτ,στη σκηνή που η Λόλα αρνείται να πεθάνει,μεταφερόμαστε στη σκηνή που κατεβάζει το ακουστικό.
Δευτερη εκδοχήΗ Λόλα,κλέβοντας το όπλο του φρουρού της τράπεζας,παίρνει όμηρο τον πατέρα της και παίρνει τα 100.000 μάρκα.Ενώ προλαβαίνει να πάει στο Μάνι,τον χτυπάει ασθενοφόρο επειδή ήταν απρόσεχτος στο δρόμο.Ετσι,ενεργοποιείται και η τρίτη εκδοχή.
Τρίτη εκδοχήΗ Λόλα δεν προλαβαίνει να δει τον πατέρα της και πηγαίνει στο καζίνο,όπου κερδίζει τα χρήματα για να σώσει το Μάνι.Ταυτόχρονα,ο Μάνι πέφτει κατά τύχη πάνω σε αυτόν που του πήρε την τσάντα και μπορεί να δώσει τα λεφτά στο λαθρέμπορο.Ετσι,έχουν επιπλέον 100.000 μάρκα γι’αυτους.

Στην ουσία,φινάλε,δεν υπάρχει(απλά πρέπει καπως να τελειώσει η ταινία).

Οι εκδοχές είναι τουλάχιστον όσοι είναι οι θεατές την εκάστοτε φορά.
Το τέλος που δίνει ο Τικβερ,ουσιαστικά μας λέει αυτό που λέει και το μότο “πως η αγάπη όλα τα μπορεί”.
Να μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για μια ερωτική ιστορία.
Δεν επιλέγει αυτό το φινάλε,αλλά μας δίνει την αισθηση πως η ηρωίδα βίωσε και τα αλλα τέλη,τις άλλες τις επιλογές και κράτησε/έμαθε από αυτά(πχ αποφεύγει τον άνθρωπο-εμποδιο,σαν να γνωρίζει τι θα συμβεί,στη δεύτερη περίπτωση ξέρει να ασφαλίζει το όπλο ενώ στην πρώτη όχι).Πώς γίνεται αυτό;
Με την υπέρβαση της αγάπης.
Είναι τρομερό το ότι η Λόλα μαθαίνει απο το ένα σενάριο στο άλλο,σαν να παιζει το ίδιο παιχνίδι πολλές φορές.
Στο πρωτο σαν παιδι,ζητά  και δεχεται τη βοηθεια του πατέρα της.
Στο δευτερο,εξακολουθεί να είναι παιδι,αλλα περνά στη δράση μόνη της και είναι μεταβατικό σταδιο ενηλικίωσης.Στο τελευταίο,είναι ενηλικη και πράττει μόνη της,ξεπερνώντας τα εμπόδια.Ουσιαστικά η επαναληψη μας κάνει να μαθαινουμε και να γινόμαστε καλύτεροι,κάθε φορά.
Όλα είναι θέμα χρόνου και συγκυριών.Οι εξωτερικοί παράγοντες,παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο πέραν της ελεύθερης ανθρώπινης βούλησης.Οι επιλογές μας και οι συνθήκες των δράσεων μας (είτε τις επιλέγουμε είτε όχι) προβάλλονται ,επηρεάζουν τους αλλους και δημιουργείται μια αλυσιδωτή αντίδραση.Η ζωή είναι τόσο απρόβλεπτη και διαρθρώνεται μέσα απο τετοια ασήμαντα γεγονότα.
Άλλη μια προσέγγιση είναι η Φρουδική.Ισως το έργο να αποτελεί μια ονειρική πραγματικότητα.Το σκεφτόμαστε αυτό,με βαση την ερωτική  σκηνή που είναι οι δυο τους (με το κοκκινο φιλτρο) ,όπου μοιράζονται σκέψεις,συναισθηματα και ερωτήματα.Η Λόλα ρωτάει το Μάνι για να σιγουρευτεί πως την αγαπά και μιλούν για τη φυση του έρωτα και του θανατου.
Θα μπορουσε να ειναι προοικονομία του γεγονότος,αλλά και ονερική κατασταση ,αφου τους παιρνει ο υπνος αγκαλιά καθώς σκεφτονται τι θα γινοταν αν πεθαινε ο Μανι και τι θα έκανε η Λόλα γι'αυτόν.Στο “όνειρό” της,βιώνουμε άγχος για να πάρει θέση στο πρόβλημα.Τα όνειρα κατα το Freud,μας οδηγουν στο ασυνείδητο,αλλά και εκφράζουν τη βαθύτερη επιθυμία,που μπορεί να καταπιέζεται ή να μην ειναι υλοποιήσιμη στην πραγματικοτητα.
Αλλο ενα στοιχείο είναι η μουσική-στους στιχους εκφράζονται εικόνες στις οποίες η Λόλα εύχεται κάτι υπερβατικό.
("...I wish I was a person,With unlimited breath,
I wish I was a stranger,Who understands the sky...")
Κάτι ακόμα που συνηγορεί σε αυτή την οπτική,είναι πως το έργο μοιάζει να ακολουθεί κυκλική πορεία-το σχήμα κύκλου είναι ένδειξη ονειρικής κατάστασης.
Αλλωστε και στην αρχή δηλώνεται μέσα από τα λόγια του Εlliot "...the end of our exploring it will be to arrive where we started and know the place for the first time" και του Herberger "After the game,is before the game".
Ίσως στα τρια σεναρια να υλοποιούνται ονειρα της Λολας.Να είναι ελευθερη ,να ζησει τον έρωτα της με το Μανι,να τον προστατευσει απ'το θάνατο.Ίσως προβαλλονται οι δυσλειτουργικες σχέσεις με την οικογένεια της.Ο πατέρας της πεθαίνει στη μια εκδοχή,αλλά σε όλες τις εκδοχές χαλάει η σχέση του με τη Λόλα.
Η τελευταία προσέγγιση αφορά τη γνώση.
Μήπως κανένας ήρωας δεν ξέρει κάτι για κάποιον άλλο;
Τί ξερουν στα αληθεια;
Η Λόλα δεν ξέρει τίποτα για τον πατέρα της(ούτε τις ρίζες της),δεν ειναι σίγουρη ότι την αγαπά ο Μάνι,ο πατάρας της δεν ξέρει τίποτα για την κόρη του,αλλά και την αληθεια για τη ζωη τους.Ο Μάνι δεν ξέρει για τη ζωή της Λόλα και δεν είναι σίγουρος για την αγάπη του γι'αυτήν,η μαμά της δεν έχει ιδέα για τη ζωή της Λόλα αλλά και την έκβαση της οικογενειακής της ζωής-ενώ εμείς γνωρίζουμε,πράγμα που τους καθιστά τραγικούς ήρωες.
Παιχνίδια τύχης,επιλογής,χρόνου,ταυτότητας.Η Λόλα είναι το μέσον να τα δούμε όλα αυτά.Κατά τη διάρκεια της αναζήτησης των χρημάτων ,η Λόλα έχει κάποιους σταθερούς σταθμούς που συναντά.
Αμεσως μετά τη συνάντηση της ,με τα πρόσωπα αυτά,έχουμε και μια προβολή στο χρόνο για το καθένα απ'αυτά.

  • -Τον άντρα με το σκύλο του,που τις κόβουν το δρόμο στα σκαλιά.
-Η γυναίκα με το καροτσάκι,με την οποία είναι έτοιμη να συγκρουστει η Λολα.
1)της παίρνει το παιδί η Πρόνοια κι εκείνη κλέβει άλλο 
2)κερδίζει το λαχείο 
3)στρέφεται στη θρησκεία
-O ποδηλάτης στην
1)προσπαθεί να πουλήσει το ποδήλατο στη Λόλα αλλά τον χτυπούν και γνωρίζει τον ερωτα της ζωης του 
2)προσπαθεί να το πουλήσει και καταλήγει νεκρός απ'την πρέζα
3)πουλάει το ποδήλατο σε αυτόν που έκλεψε τα χρήματα του Μάνι.
-Η έγκυος ερωμένη του πατερα της ,αποκαλύπτει μόνο στη δεύτερη περίπτωση πως το παιδι είναι του αντρα της,ενω την τρίτη διακοπτεται απο τη Λολα.
-Ο πατέρας της Λόλα της εξηγεί πως δεν είναι πατέρας της και γι'αυτό τις εγκαταλείπει και θα κάνει δικό του παιδί,αλλά γνωρίζουμε πως η ερωμένη του κουβαλάει το παιδί του άντρα της και επίσης αναρωτιόμαστε αν ο πατερας της Λόλα(με αφορμή τη σκηνή στο ασθενοφόρο) είναι ο φύλακας της τράπεζας.
Συνολικά βλέπουμε ένα δαιδαλώδες σχήμα ανθρωπίνων σχέσεων που εναλλάσσονται και αλληλοεπηρεάζονται συνεχώς.
Τρομερά συμβολική η σκηνή που ο Μάνι παίρνει πίσω τα χρήματα από τον άστεγο και του δίνει το όπλο του.Αυτό που κάνουν είναι να αλλάζουν τις τύχες τους,ο ένας δίνει επιλογή στον άλλο.
Ένα χάος αυτή η ταινία,θα μπορούσα να την αναλύω για πάντα.Τόσο ανθρώπινη,τόσο εύστοχη.Την αγαπώ πάρα πολύ.Δείτε την :)

1 σχόλιο:

  1. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή