Κυριακή, 8 Ιουλίου 2012

Η ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ (κριτική ανάλυση)


   Πήγα πριν από μερικές μέρες στην τελευταία παράσταση της Πρώτης Ύλης του Δημήτρη Παπαιωάννου,στο φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.Τον Δημήτρη Παπαιωάννου,του οποιου τη δουλειά έχω παρακολουθήσει,τον θαυμάζω,τον εκτιμώ και τον αγαπώ ιδιαίτερα.

Με τη φίλη μου-που ευτυχώς πρόλαβε να κλείσει τα εισιτήρια-στηθήκαμε πρώτες στη σειρά για να μπούμε.Μας καλωσόρισε ο ίδιος.
   Αυτοαναφορικά στοιχεία παντού,η χρήση του αστικού τοπίου και του φωτός,η λιτότητα αλλα και πολυχρηστικότητα(και ο συμβολισμός)των μέσων,η αφαίρεση,η κίνηση των δυο σωμάτων μεταξύ τους και σε σχέση με το τελάρο καθώς και το μαύρο τελάρο σε σχέση με την ψευδαίσθηση του αγάλματος(με σπασμένα άκρα)-που θύμισε το 2,η σημασία του χώρου και η σωματικότητα που αναπτύχθηκε στο Πουθενά ,μα και πολλά άλλα που είναι λογικό να βρεθούν στη δουλειά ενός καλλιτέχνη που επιμελείται μια προσωπική ιδέα με τόση τρυφερότητα και προσοχή, χωρίς να επαναλαμβάνεται,αλλά θέτοντας συνεχώς ζητήματα αμφισβήτισης,ουσίας και αναστοχασμού.Η σκέψη με την οποία έφυγα,να σας πω πως,αφορούσε το χώρο.Πιστεύω πως το Δ.Παπαιωάννου,βασανίζει πολύ αυτό το θέμα.
Ο χώρος ως διάσταση.
    To θέμα,προφανώς είναι η πρώτη ύλη.Στο μυαλό μου,ήταν πάντα ερώτημα.
Τί είναι η πρώτη ύλη; Μία ιδέα; Ο δημιουργός; Το έργο; Ένα συναίσθημα; Ένα κάρβουνο; Μια μπογιά; Ενα τελάρο, Είναι "υλική" η πρώτη ύλη;
Νομίζω,πως η "Πρώτη Ύλη" είναι μια συνολική παρατήρηση της πορείας ενός έργου.
    Ο Παπαιωάννου  είναι ο δημιουργός.
Δημιουργός του έργου,αλλά και στο έργο.
Το έργο αποτελεί φορέα του ίδιου του του εαυτού.
Ξεκινά με τον ίδιο,να πετάει από έναν κάδο σκουπιδιών,ύλες,οι οποίες γίνονται βήματά του και φτιάχνουν την πορεία του.Ο σκουπιδοτενεκές είναι το κεφάλι του.
Οι ύλες αυτές,που βγαίνουν από μέσα,φαίνεται να είναι οι ιδέες που οδηγούν τον καλλιτέχνη,εξελίσσονται και από άχρηστα σκουπίδια,παίρνουν μορφή.
    Ο δημιουργός,συναντά ένα τελάρο και ένα γυμνό αντρικό σώμα.
Αυτό,θα αποτελέσει την πρώτη ύλη που θα πλάσει.
Βλέπουμε τη σημαντική αντίθεση μεταξύ του γυμνού σώματος και του ντυμένου με κομψό στενό μαύρο κοστούμι.Τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν είναι ούτως ή άλλως λιτά και βασίζονται σε αυτή τη χρωματική αντίθεση.Και τα δύο σώματα ωστόσο,γίνονται κάδρα και τελάρα.
    Παρατηρούμε τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ του δημιουργού και του έργου. Μπλέκονται,αλλάζουν θέση,παίζουν ένα παιχνίδι αναγνώρισης, αναμετριούνται, προσπαθούν να επικρατήσουν ο ένας στο χώρο του άλλου,αλλάζουν στάση, περνούν ο ένας μέσα από τον άλλο,δεν είναι πια ξένοι. Ο καθένας με τη δική του προσωπική σωματική ύλη.
    Εφόσον,έχει περάσει το πρώτο στάδιο της επεξεργασίας της ύλης ή της γνωριμίας και αφού έχει πια υπόσταση, ο δημιουργός γεννά την ιδέα.
Με την ευφυέστατη χρήση του μικροφώνου, ακούμε και βλέπουμε τη γέννηση της σπίθας,τα πυροτεχνήματα να σκάνε στο μυαλό, στο σώμα, την καρδιά και στην ψυχή του καλλιτέχνη.
Κομβική στιγμή,η έκρηξη αυτή.
    Ο Παπαιωάννου,σαφώς επηρεασμένος από την εικαστική του παιδεία και σίγουρα τον Τσαρούχη,σμιλεύει ως γλύπτης το τέλειο αυτό δημιούργημα.
Ο χορευτής Tadeu Liesenfield,είναι ένας ζωντανός κούρος.Αρχαιοελληνικό κάλλος.
Ενα σώμα με τέλειες αναλογίες,ένας καμβάς που αναπνέει.
    Μπλέκεται στο μαύρο τελάρο,κρύβοντας τα μέλη του και με τη βοήθεια του ταχυδακτυλουργού-δημιουργού μεταμορφώνεται όντως σε έναν αρχαιοελληνικό κορμό,χωρίς άκρα και κεφάλι.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση και στο σημείο αυτό,αλλά και γενικότερα στην όλη αίσθηση της παράστασης ήταν το χιούμορ.Δεν περίμενα να είναι τόσο κυνικός και τόσο χιουμοριστικός ο Παπαιωάννου.Γέλασα.Με χρήση ήχων και κίνησης,αρκετές φορές έκανε την κριτική του-ή απλά την πλάκα του-στο όλο θέμα της αξίας ενός καλλιτεχνικού έργου.
    Το δημιούργημά,παρουσιάζεται στα μάτια του θεατή και ξεκινά η μάχη του με το δημιουργό του.
Τι επικρατεί τελικά;Ο δημιουργός ή το δημιούργημα;
Υπάρχει το ένα χωρίς το άλλο;
Το έργο είναι αυτόνομο,έχει ταυτότητα και μπορεί και πλακώνει το δημιουργο.
Όμως,τον σηκώνει ξανά.Ο δημιουργός το φροντίζει και επιστρέφει στη δημιουργία με χώμα και νερό(Δημιουργία από πρώτη ύλη).
    Εντύπωση μου κάνει το αποτύπωμα των ποδιών στην πετσέτα που σκουπίζει τα βρώμικα πόδια του ιδανικού του αγάλματος.Συνειρμικά το μυαλό μου πηγαίνει σε χριστιανικές καταστάσεις.
Όμως,αυτό που είναι σίγουρα φανερό σα στοιχείο είναι η ελληνικότητα(αρχαιοελληνικά πρότυπα,το τελειο γλυπτό-κούρος,το μπουζούκι-από τις ελάχιστες χρήσεις μουσικής).
    Βλέπουμε,τέλος,πως η σχέση μεταξύ των δυο,φτάνει στα όρια της και με αμοιβαίους συμβιβασμούς, αλληλοσυμπληρώνονται-όχι μόνο πνευματικά,αλλά και σαν ύλες.
Τα πόδια του Δημιουργού,στηρίζουν και οδηγούν το Δημιούργημα.
Είναι ένα σώμα,μία ύλη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου